Naiki/نیکی

دہ لیاقت مارکیٹ کوئٹہ، شبیر وقتیکہ دکانِ جرسی واز کد عارف قد ازونا زیاد کومک شود۔ از رنگ کاری گرفتہ تا آرائشِ دکان، اونا دہ تمام کار پیش پیش بود۔ عارف دہ دکان مامای خو از دکانِ شبیر یگو سہ دکان دور کار موکد۔ اونا دہ عمرای بیست پنج سالہ بود و از شبیر تقریبن یگو دو سال ریزہ بود مگر دہ کاروبارِ جرسی اونا از شبیر زیاد تجربہ دشت۔ عارف قد شی دراز نہ بود۔ اونا چاغ و لاغر ام نہ بود۔ ریزہ ریزہ بورود دشت و امند امند گپ میزد۔ چاشت اونا ہر دوی شی یکجئي نان موخورد۔ بعد از نان، اونا یکجئی دہ امام بارگاہِ کلان نماز خاندو مورافت۔ ساعتای چار یا پنج از ہوٹل چائ خاستہ یکجئی چائ موخورد۔ بیگاہ ساعتای ہفتِ اونا ہردوی شی دکان رہ بستہ (بند) کدہ بلے موٹر سائیکل یکجئ خانہ مورافت۔ شبیر خانے شی دہ ناصر آباد و عارف دہ مومن آباد بود۔ دہ زمستان، روازای جمعہ، اونا ہردوی شی ہمرای دیگا رفیقا طرف مردار کوہ و دہ تائستان طرف ہنہ اوڈک مورافت۔ وقت تیر شودہ رئی بود و دوستی ازونا روز بروز مضبود شودہ رئی بود۔ ماہ مثلِ ہفتہ و ہفتہ مثلِ روز وری تیر شودہ رئي بود۔ وقت اید فامیدہ نمشود کہ چتور تیر شودہ رئی بود۔ Continue reading

Fraud/فراڈ

باقاعدہ تعلیم ازسینٹ ٹریزہ ہائ سکول طوغی روڈ کوئٹہ شروع کدوم۔ ابتدای چند سالہای سکول دہ یاد مہ نیہ البتہ آخری چند مای جماعت پنجم خوب دہ یاد مہ استہ کہ دہ سینٹ ٹریزہ چی رقم تعلیمی ماحول بود۔
از نظرِ تعلیم، سینٹ ٹریزہ او زمان خوب سکول گوفتہ موشود۔ خوب کلان سکول بود۔ روی بروی کلاسہا سرسبز چمندی و گل ہا بود۔ پس پشتِ کلاسہا یک کلان خاکی میدان برای بازی بود۔ دخترو و بچہا تا کلاس پنجم یکجئي میخاند البتہ دخترو تا جماعت دہم میخاند۔ بعد از کلاس پنجم بچہا رہ اجازہ نہ بود کہ پیش بیخانہ۔ پنجم کلاس انچارج مو مس ثُریا بود۔ اونا یک کلان، سیاہ، چاغ و صحت مند خاتو بود۔ از شکل خو بد قار و سخت معلوم موشود مگر نرم دل خاتو بود۔ دہ کلاس مو بچہا و دخترو از مختلف قوم، زبان و مذہب بود۔ یک رفیق مہ موگوفت کہ اونا ہندو استہ دیگے شی موگوفت کہ اونا عیسائ مگر ما نموفامیدوم کہ ہندو یا عیسائ چی استہ۔
دہ کلاس، مو تمام بچہا و دخترو یکجي میشیشتی۔ یکجئي میخاندی۔ یکجئي شرارت موکدی۔ دہ آدھی چھٹی پہلوی سکول کینٹین یکجئي شیشتہ از قاب یک دیگے خو چاول چولے موخوردی۔ قد دخترو یکجئي سیب سیب، کاٹ کاٹ و پِٹوگرم بازی موکدی۔ خلاصہ، دہ بین مو یگو رقم فرق یا تعصب نہ بود۔ تمام مو برابر بودی۔ قد یگ دیگے خو کتاب، پنسل، نان، چاول چولے و بازی شئیر موکدی۔ یگو مشکل نہ بود۔ زندگی خوش خوشحال تیر شودہ رئي بود۔ اید نفامیدوم کہ پنجم کلاس کئي ختم شود۔ Continue reading

Chulungi/چُولُنگی

دہ یخیا وقتیکہ سکول برای سہ ماہ بند موشود، تقریبن تمام بچہ ہا و دخترو سپارہ یا قرآن یاد گرفتو پیش یگو ملا دہ امام بارہ گاہ  یا پیش یگو نفر دہ خانہ مورافت۔ ما قد رفیقای محلے خو پیش یک نفر خانے شی نزدیکِ ناصر آباد بود صوب ساعتای دہ قرآن خواندو مورافتوم۔ چاشت ساعتای یک غئیدیکہ مو تمام مو رخصت (چھٹی) موشودی مو ہمیشہ از گلی بلوچا ہمرای رفیقا طرفِ خانہ میمادی۔ بیشتر گلی (کوچہ) او زمان پختہ نہ بود، کچہ بود۔ دہ گلی بلوچا تقریبن تمام دیوالای اولی (خانہ) گیلی، ریزہ و دروازے شی چوبی بود۔ یک کلان دراز نالی از غولِ گلی مورافت۔ دیگہ ریزہ ریزہ نالیا کہ از ہر خانہ بور موشود اونا دہ مینے کلان نالی کہ دہ غول گلی بود داخل موشود۔ قسم قسم بد بوی سامانا دہ مینے نالیا لول خوردہ دیدہ موشود۔ آدم مجبور بود کہ سر خو تاہ گرفتہ راہ بورہ تا مینے نالی ختا نشنہ۔ قرآن تای بغل مو موبود و مو از پہلوی کلان نالی و از بلے ریزہ نالیا ٹوپ ٹوپ کدہ از مینے کیل، کچ و تنگ گلی ہا طرف خانہ مورافتی۔ 

یک روز، حسبِ معمول ہمرای رفیقا طرف خانہ رئي بودوم کہ از یک خانہ آوازِ گانا (خواندن) دہ زبانِ فارسی امدہ رئي بود۔ ایتر احساس موشود مثلیکہ یگو نفر خواندہ رئي بود۔ آوازِ ٹیپ ریکارڈر نہ بود۔ قد آوازِ ڈول، دریہ، آرمونیم و باجہ قاتی قاتی آوازای چکو و خندے زن و مرد ام امدہ رئي بود۔ مو تمام رفیقا یک لہٰزا روک (ایستاد) شودی – طرف یک دیگے خو توخ کدی کہ ای چی قصہ یہ۔ آوازا از مینے یک ریزہ گیلی اولی امدہ رئي بود۔ دیوالِ اولی شی پَچق و کہنہ بود۔ ایتر معلوم موشود مثلیکہ از سالہا گیل کاری نہ شودہ بود۔ دروازے اولی شی ریزہ، کہنہ و چوبی بود۔ رنگای دروازے شی پوست پوست بود۔ نزدیکِ دروازے شی رافتوم دروازے شی امند پیش دھکہ ددوم مگہ زیاد واز نہ شود بخاطریکہ زنجیر بود۔ از چولنگی دروازہ توخ کدوم مگہ غول اولی شی زیاد معلوم نہ شود بخاطریکہ بلے دروازہ یک کوہنہ پردہ لکتاو بود مگہ آوازای گانا خواندوی زن و مرد امدہ رئي بود۔ تجسس مہ دہ ای دوران زیاد شودہ رئي بود۔ حیران بودوم کہ چتور توخ کنوم۔ دیگہ رفیقای مہ ام حیران بود۔ اونا ام ایطرف اوطرف چولنگی کدہ رئي بود کہ یگو چیز بینگرنہ مگہ دیدہ نموشود۔  Continue reading

Mobile Phone/موبائل فون

بخیالم 1995/96 بود اولین بار بلے موبائل فون گپ زدوم۔ وقتیکہ گپ زدہ رئي بودوم کم حیران شودوم کہ موبائل فون چتور بغیرِ تار کار دَدہ رئیہ۔ ازی پیش دہ فلما دیدہ بودوم۔ دہ مختلف اخبار ہا و میگزین ہا ام دہ بارے شی خاندہ بودوم مگہ استعمال نکدہ بودوم۔ موبائل فون او زمان مثلِ خشت وری کلان بود و یک اینٹینہ (Antenna) ام بلے سر شی بود۔
1997/98 وقتیکہ دہ Pakistan Press International کار کدو شروع کدوم موبائل فون او زمان تقریبن دہ پیشِ ہر جرنلسٹ بود۔ بخاطریکہ کلان بود دہ جیب نموشود ازوخاطر اکثر ازونا دہ یک بغلِ پتلون خو موبائل رہ سخت موکد و بیشتر جرنلسٹ ہا قصتن ای کار رہ موکد تا مردم رہ نشان بیدیہ کہ اونا یک قابل و مصروف جرنلسٹ استہ۔
موبائل فون او زمان بسیار دہ تیزی دہ بین مردم مقبول شودہ رئي بود۔ دہ علمدار روڈ ام تعدادِ موبائل زیاد شودہ رئي بود و بسیار زود یک سٹیٹس سیمبل جور شودہ رئي بود۔ نفرائیکہ پیسہ دشت اونا زود موبائل فون خریدو شروع کد تا مردم رہ نشان بیدیہ کہ اونا ام یک کلان و موتبر شخصیت استہ۔
ما دہ یاد مہ استہ۔ اکثر مردم او زمان موبائل فون رہ برای مختلف روانی مقاصد استعمال موکد۔ مثلن، یک رفیق مہ تازہ شیرنی خوری شی شودہ بود۔ خُسر شی اونا رہ دہ خانے خو اولین بار برای نان خوردو یعنی پائ وازی کوئ کدہ بود۔ بیگای شی از خانے خُسر رفتو پیشتر، اونا پیش یک رفیق مہ زاری کد کہ اونا رہ ایمشاؤ تقریبن ساعتای نو وقتِ نان خوردو بلے موبائل شی یک دفعہ ضرور زنگ دییہ تا بلے خانوارِ خُسر یک خوب مثبت اثر بوفتہ۔
شمو یقین کین، بعض مردم بیگاہ وقتیکہ از خانہ بور موشود چند نفرا رہ سرِ گلی (کوچہ) غئیدیکہ مینگرنید موبائل فون رہ از جیب خو بور موکد دوبارہ دہ خانہ زنگ میزد و دہ آوازِ بلند گپ موگوفت کہ از دکان بابے قربان ماس بیاروم یا نہ۔
غئیدیکہ دہ علمدار روڈ ہائ اسکول درس میددوم دہ اونجی ام بعض استادہا برای ازی کہ موبائل خو نشان بیدیہ رفیقای خو موگفت کہ فلان وقت اونا رہ دہ کلاس مِس کال بیدیہ تا بلے بچہای سکول یک خوب ایمپریشن بوفتہ۔ Continue reading

Haqiqat/حقیقت

کس ام خبر نہ درہ کہ کائنات از کجا شروع شودہ و دہ کجا ختم موشنہ۔ کس ام خبر نہ درہ کہ کائنات چی قس کلان یا دراز استہ۔ کس ام خبر نہ درہ کہ دہ بین کائنات چند دانہ ستارہ استہ۔ چند سیارہ و چند گیلکسی یا نظامِ شمسی استہ؟
البتہ ای گپ رہ تمام خبر درہ کہ دہ کائنات ارب ہا ستارہ سیارہ و گیلکسی استہ و دہ بین یگ گیلکسی لاکھ ہا ستارہ و نظامِ شمسی استہ۔ مردم خبر درہ کہ زمین از مو جزِ یک نظامِ شمسی استہ و دہ ای نظام نو سیارہ دہ گردِ یک ستارہ یعنی روز حرکت مونہ۔
رقبے یک نظامِ شمسی دہ بین ارب ہا میل (مائل) استہ۔ شمو خودگون شوم ازی اندازہ کین کہ یک گیلکسی کہ دہ بین شی لاکھ ہا نظام شمسی باشہ اونا چی قدر کلان باشہ و خودِ کائنات کہ دہ بین شی ارب ہا گیلکسی باشہ اوناچی قدر کلان باشہ، بیخی از حساب تیرہ۔ Continue reading