Fraud/فراڈ

باقاعدہ تعلیم ازسینٹ ٹریزہ ہائ سکول طوغی روڈ کوئٹہ شروع کدوم۔ ابتدای چند سالہای سکول دہ یاد مہ نیہ البتہ آخری چند مای جماعت پنجم خوب دہ یاد مہ استہ کہ دہ سینٹ ٹریزہ چی رقم تعلیمی ماحول بود۔
از نظرِ تعلیم، سینٹ ٹریزہ او زمان خوب سکول گوفتہ موشود۔ خوب کلان سکول بود۔ روی بروی کلاسہا سرسبز چمندی و گل ہا بود۔ پس پشتِ کلاسہا یک کلان خاکی میدان برای بازی بود۔ دخترو و بچہا تا کلاس پنجم یکجئي میخاند البتہ دخترو تا جماعت دہم میخاند۔ بعد از کلاس پنجم بچہا رہ اجازہ نہ بود کہ پیش بیخانہ۔ پنجم کلاس انچارج مو مس ثُریا بود۔ اونا یک کلان، سیاہ، چاغ و صحت مند خاتو بود۔ از شکل خو بد قار و سخت معلوم موشود مگر نرم دل خاتو بود۔ دہ کلاس مو بچہا و دخترو از مختلف قوم، زبان و مذہب بود۔ یک رفیق مہ موگوفت کہ اونا ہندو استہ دیگے شی موگوفت کہ اونا عیسائ مگر ما نموفامیدوم کہ ہندو یا عیسائ چی استہ۔
دہ کلاس، مو تمام بچہا و دخترو یکجي میشیشتی۔ یکجئي میخاندی۔ یکجئي شرارت موکدی۔ دہ آدھی چھٹی پہلوی سکول کینٹین یکجئي شیشتہ از قاب یک دیگے خو چاول چولے موخوردی۔ قد دخترو یکجئي سیب سیب، کاٹ کاٹ و پِٹوگرم بازی موکدی۔ خلاصہ، دہ بین مو یگو رقم فرق یا تعصب نہ بود۔ تمام مو برابر بودی۔ قد یگ دیگے خو کتاب، پنسل، نان، چاول چولے و بازی شئیر موکدی۔ یگو مشکل نہ بود۔ زندگی خوش خوشحال تیر شودہ رئي بود۔ اید نفامیدوم کہ پنجم کلاس کئي ختم شود۔ Continue reading

Chulungi/چُولُنگی

دہ یخیا وقتیکہ سکول برای سہ ماہ بند موشود، تقریبن تمام بچہ ہا و دخترو سپارہ یا قرآن یاد گرفتو پیش یگو ملا دہ امام بارہ گاہ  یا پیش یگو نفر دہ خانہ مورافت۔ ما قد رفیقای محلے خو پیش یک نفر خانے شی نزدیکِ ناصر آباد بود صوب ساعتای دہ قرآن خواندو مورافتوم۔ چاشت ساعتای یک غئیدیکہ مو تمام مو رخصت (چھٹی) موشودی مو ہمیشہ از گلی بلوچا ہمرای رفیقا طرفِ خانہ میمادی۔ بیشتر گلی (کوچہ) او زمان پختہ نہ بود، کچہ بود۔ دہ گلی بلوچا تقریبن تمام دیوالای اولی (خانہ) گیلی، ریزہ و دروازے شی چوبی بود۔ یک کلان دراز نالی از غولِ گلی مورافت۔ دیگہ ریزہ ریزہ نالیا کہ از ہر خانہ بور موشود اونا دہ مینے کلان نالی کہ دہ غول گلی بود داخل موشود۔ قسم قسم بد بوی سامانا دہ مینے نالیا لول خوردہ دیدہ موشود۔ آدم مجبور بود کہ سر خو تاہ گرفتہ راہ بورہ تا مینے نالی ختا نشنہ۔ قرآن تای بغل مو موبود و مو از پہلوی کلان نالی و از بلے ریزہ نالیا ٹوپ ٹوپ کدہ از مینے کیل، کچ و تنگ گلی ہا طرف خانہ مورافتی۔ 

یک روز، حسبِ معمول ہمرای رفیقا طرف خانہ رئي بودوم کہ از یک خانہ آوازِ گانا (خواندن) دہ زبانِ فارسی امدہ رئي بود۔ ایتر احساس موشود مثلیکہ یگو نفر خواندہ رئي بود۔ آوازِ ٹیپ ریکارڈر نہ بود۔ قد آوازِ ڈول، دریہ، آرمونیم و باجہ قاتی قاتی آوازای چکو و خندے زن و مرد ام امدہ رئي بود۔ مو تمام رفیقا یک لہٰزا روک (ایستاد) شودی – طرف یک دیگے خو توخ کدی کہ ای چی قصہ یہ۔ آوازا از مینے یک ریزہ گیلی اولی امدہ رئي بود۔ دیوالِ اولی شی پَچق و کہنہ بود۔ ایتر معلوم موشود مثلیکہ از سالہا گیل کاری نہ شودہ بود۔ دروازے اولی شی ریزہ، کہنہ و چوبی بود۔ رنگای دروازے شی پوست پوست بود۔ نزدیکِ دروازے شی رافتوم دروازے شی امند پیش دھکہ ددوم مگہ زیاد واز نہ شود بخاطریکہ زنجیر بود۔ از چولنگی دروازہ توخ کدوم مگہ غول اولی شی زیاد معلوم نہ شود بخاطریکہ بلے دروازہ یک کوہنہ پردہ لکتاو بود مگہ آوازای گانا خواندوی زن و مرد امدہ رئي بود۔ تجسس مہ دہ ای دوران زیاد شودہ رئي بود۔ حیران بودوم کہ چتور توخ کنوم۔ دیگہ رفیقای مہ ام حیران بود۔ اونا ام ایطرف اوطرف چولنگی کدہ رئي بود کہ یگو چیز بینگرنہ مگہ دیدہ نموشود۔  Continue reading

Aqida/عقیدہ

اونا تقریبن دہ عمرای پنجاہ سالہ بود۔ قد شی دراز بود۔ موی سر خو خینہ موکد۔ ریزہ ریزہ بوروت و ریش دشد۔ خوب نفر بود۔ تمام روز واسکٹ دہ جان شی بود۔ دہ زیمستان بلے جرسی واسکٹ موپشید۔ اگہ یخ کم زیاد موشود اونا بلے واسکٹ کوٹ موپشید۔ دہ نماز و روزے خو ٹائٹ بود۔ دہ قرآن خوانی اونا از تمام پیش پیش بود۔ بعد از دوازدہ امام، اونا آغای خمینی رہ امام موگوفت۔ خانے شی دہ کوئٹہ، دہ گلی ازمو بود۔ دہ سرکاری دفتر کار موکد۔ از حکومتِ پاکستان تنخواہ میگریفت۔ اولاتای شی دہ سرکاری سکول مورافت۔ برای علاج از حکومت پیسہ میگریفت مگہ اونا ایران رہ زیاد خوش دشت۔ دہ امام بارہ، بعد از نماز، اونا دہ آوازِ بلند بلے کامیابی ایران و آغا خمینی دعا موکد۔ Continue reading

Mobile Phone/موبائل فون

بخیالم 1995/96 بود اولین بار بلے موبائل فون گپ زدوم۔ وقتیکہ گپ زدہ رئي بودوم کم حیران شودوم کہ موبائل فون چتور بغیرِ تار کار دَدہ رئیہ۔ ازی پیش دہ فلما دیدہ بودوم۔ دہ مختلف اخبار ہا و میگزین ہا ام دہ بارے شی خاندہ بودوم مگہ استعمال نکدہ بودوم۔ موبائل فون او زمان مثلِ خشت وری کلان بود و یک اینٹینہ (Antenna) ام بلے سر شی بود۔
1997/98 وقتیکہ دہ Pakistan Press International کار کدو شروع کدوم موبائل فون او زمان تقریبن دہ پیشِ ہر جرنلسٹ بود۔ بخاطریکہ کلان بود دہ جیب نموشود ازوخاطر اکثر ازونا دہ یک بغلِ پتلون خو موبائل رہ سخت موکد و بیشتر جرنلسٹ ہا قصتن ای کار رہ موکد تا مردم رہ نشان بیدیہ کہ اونا یک قابل و مصروف جرنلسٹ استہ۔
موبائل فون او زمان بسیار دہ تیزی دہ بین مردم مقبول شودہ رئي بود۔ دہ علمدار روڈ ام تعدادِ موبائل زیاد شودہ رئي بود و بسیار زود یک سٹیٹس سیمبل جور شودہ رئي بود۔ نفرائیکہ پیسہ دشت اونا زود موبائل فون خریدو شروع کد تا مردم رہ نشان بیدیہ کہ اونا ام یک کلان و موتبر شخصیت استہ۔
ما دہ یاد مہ استہ۔ اکثر مردم او زمان موبائل فون رہ برای مختلف روانی مقاصد استعمال موکد۔ مثلن، یک رفیق مہ تازہ شیرنی خوری شی شودہ بود۔ خُسر شی اونا رہ دہ خانے خو اولین بار برای نان خوردو یعنی پائ وازی کوئ کدہ بود۔ بیگای شی از خانے خُسر رفتو پیشتر، اونا پیش یک رفیق مہ زاری کد کہ اونا رہ ایمشاؤ تقریبن ساعتای نو وقتِ نان خوردو بلے موبائل شی یک دفعہ ضرور زنگ دییہ تا بلے خانوارِ خُسر یک خوب مثبت اثر بوفتہ۔
شمو یقین کین، بعض مردم بیگاہ وقتیکہ از خانہ بور موشود چند نفرا رہ سرِ گلی (کوچہ) غئیدیکہ مینگرنید موبائل فون رہ از جیب خو بور موکد دوبارہ دہ خانہ زنگ میزد و دہ آوازِ بلند گپ موگوفت کہ از دکان بابے قربان ماس بیاروم یا نہ۔
غئیدیکہ دہ علمدار روڈ ہائ اسکول درس میددوم دہ اونجی ام بعض استادہا برای ازی کہ موبائل خو نشان بیدیہ رفیقای خو موگفت کہ فلان وقت اونا رہ دہ کلاس مِس کال بیدیہ تا بلے بچہای سکول یک خوب ایمپریشن بوفتہ۔ Continue reading

Nazar/نذر

اونا از کنارے علمدار روڈ تیز تیز پیادہ طرف خانہ رئي بود۔ روز غروب شودہ بود۔ تپشِ گرمی ام کم شودہ بود۔ تاریکی امند امند بلے علمدار روڈ زیاد شودہ رئي بود۔ کنارے سرک زیاد شلوغ بود۔ ریڈیای میوہ ہر دو طرفِ سرک ایستاد بود مردم میوہ خریدہ رئي بود۔ غُور غُورِ موٹر سائیکل ہا و موٹرہا ام دہ بلے سرک زیاد شودہ رئي بود۔ آوازای تلاوت ام از چار طرف امدہ رئي بود۔ دکانای علمدار روڈ بند شودہ رئي بود۔ ہر کس کوشش کدہ رئي بود کہ زود خانہ بیرسہ تا دہ قراری روزے خو واز کنہ۔ Continue reading